‘Iedereen heeft recht op het ritueel dat een uitvaart is’

‘De Eenzame Uitvaart’, het nieuwe boek van Maarten Inghels, bevat 40 verslagen en gedichten over eenzame uitvaarten van de afgelopen vijf jaar. Een eenzame uitvaart is een begrafenis of asverspreiding waar geen familie of vrienden aanwezig zijn. De dichter schrijft een persoonlijk gedicht voor de overledene en draagt dat voor. Op die manier wordt er een mooi laatste saluut gebracht.

Eenzame Uitvaart

Bij een eenzame asverspreiding zijn vier mensen aanwezig. De dichter en Maarten Inghels incluis.
Foto door Vonk & Zonen

Het initiatief komt overgewaaid uit Groningen. Daar startte zo’n tien jaar geleden de toenmalige stadsdichter Bart FM Droog met het opluisteren van eenzame uitvaarten. Vijf jaar geleden triggerden twee gebeurtenissen bij Maarten Inghels het gevoel om in Antwerpen een gelijkaardig project te beginnen.

‘Ik hoorde op het nieuws het verhaal van een Marokkaanse man die een hutje had gebouwd uit afval. Dat hutje bevond zich in het bos naast het paleis van Laken. De man stierf alleen en had een eenzame uitvaart. Niet veel later werd er in een park in Antwerpen een dode baby gevonden. Die werd naamloos en anoniem begraven. Als een persoon tijdens zijn leven al zo vaak over het hoofd is gezien, kunnen we er bij zijn dood maar beter bij stilstaan en er iets zo unieks en persoonlijks mogelijk van proberen maken.’

Medemenselijkheid en solidariteit
Momenteel bestaat het project in België enkel in Antwerpen, maar er zijn gesprekken met de stad Gent om ook daar het project op te starten. In Brussel bestaat een gelijkaardig initiatief waar vrijwilligers worden opgeroepen om eenzame uitvaarten bij te wonen, zodat er toch nog iemand op de uitvaart aanwezig is.

Naar de reden van bestaan van eenzame uitvaart moet je niet raden. ‘Ik heb een groot rechtvaardigheidsgevoel. De eenzame uitvaart gaat over medemenselijkheid en solidariteit in onze samenleving. Iedereen heeft toch recht op het ritueel dat een uitvaart is? Er zijn heel veel mensen die uit de boot vallen tijdens hun leven en in de marge van de maatschappij terecht komen. Ook die mensen, of vooral die mensen, hebben recht op een waardige uitvaart.’

Zonder woorden
Per jaar vinden er een tiental eenzame uitvaarten plaats. Naar aanloop van een uitvaart moet er heel wat gebeuren. Inghels krijgt een e-mail van de firma en gaat vervolgens op zoek naar een dichter die zich vrij kan maken. Daarna geeft hij de eerste gegevens door, zoals naam, rijksregisternummer, geboorte- en sterfplaats. Vervolgens brengt hij een bezoekje aan buren, verplegers en eventueel het rusthuis om informatie over de overledene te vergaren. Zo krijgt de persoon een gezicht, en de dichter kan aan de slag.

Een halfuur op voorhand spreekt Inghels met de dichter af op de begraafplaats. Ze wandelen achter de wagen naar het perk of de strooiweide waar de dichter zijn gedicht voorleest. Daarna wordt de kist in de kuil geplaatst of de as verstrooid en de uitvaart is voorbij. Dit proces duurt twaalf minuten. Daarna is het leven van de overledene officieel afgesloten.

‘Soms duiken er opeens toch vrienden of familieleden op tijdens een eenzame uitvaart. We leggen hen dan uit wie we zijn en wat we doen. Vaak zijn ze erg gelukkig dat de dichter een persoonlijk gedicht voordraagt, omdat ze zelf niet weten wat zeggen. Ze hebben de overledene dikwijls al jaren niet meer gesproken of gezien, en zijn blij dat iemand in hun plaats het woord voert.’

Computers in het berghok
‘De eenzame uitvaart die mij het meest naar de keel is gegrepen moet die van een man zijn die zorgde voor zijn dementerende vrouw. Naast het verzorgen van zijn vrouw had hij nog één grote hobby: knutselen aan computers. Toen ze de man terugvonden in zijn appartement bleek hij al twee weken overleden te zijn. De vrouw besefte zelfs niet dat haar man gestorven was. Een week na zijn overlijden werden al zijn computers gestolen uit het berghok. Op die week tijd verloor hij dus alles en iedereen. Zijn dementerende vrouw kon niet aanwezig zijn op zijn uitvaart. Misschien hebben we de vrouw ondertussen ook al begraven, misschien leeft zij nog. Zij zal wellicht ook een eenzame uitvaart kennen.’

Op 31 oktober vond op begraafplaats Schoonselhof de Nocturne plaats. Bezoekers waren ‘s avonds welkom om de begraafplaats te bezoeken en konden een kaarsje plaatsen op het graf van een overleden geliefde. Ook las Maarten Inghels enkele passages voor uit zijn nieuwe boek ‘De Eenzame Uitvaart’.

De Eenzame Uitvaart

Verschenen bij De Bezige Bij Antwerpen
Beschikbaar in elke boekhandel
Paperback, 240 blz.
ISBN 9789085425311
19,95 euro

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s